Ποιος ελέγχει την ψυχική υγεία των εκπαιδευτικών; Τι λένε δάσκαλοι και ΟΛΜΕ στον Flash

Από την ταινία στο στόμα του 13χρονου μαθητή, μέχρι τα λόγια της διευθύντριας στις Σέρρες πως μια γάτα είναι η μετεμψύχωση του πατέρα της, η συγκεκριμένη υπόθεση φέρνει στο φως μια τραγική αλήθεια. Στις σχολικές αίθουσες μπαίνουν και άνθρωποι που χρειάζονται βοήθεια. Κάποιες φορές ακόμα και ψυχολογική / ψυχιατρική υποστήριξη, αφού όπως τονίζει στο Flash.gr ο κ. Νεκτάριος Κορδής, μέλος Δ.Σ της ΟΛΜΕ, οι εκπαιδευτικοί είναι κομμάτι μιας κοινωνίας η οποία στις μέρες μας θερίζεται από τα ψυχικά νοσήματα…

«Έχουμε ένα πολύ γερασμένο προσωπικό; Έχουμε. Ιδρώνει το αυτί; Για την πολιτεία οι 170 χιλιάδες εκπαιδευτικοί είναι “ωράρια”. Δεν ενδιαφέρεται για το τι κρύβει ο καθένας και η καθεμία πίσω του σας διαβεβαιώ. Δεν ενδιαφέρεται. Είμαστε ο τέταρτος πιο γερασμένος κλάδος εκπαιδευτικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η δουλειά του εκπαιδευτικού είναι μια δύσκολη δουλειά, γιατί κι η διαχείριση της τάξης είναι μια δύσκολη διαχείριση. Ένα μεγάλο κομμάτι εκπαιδευτικών έχει σήμερα burnout, δηλαδή σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης, το οποίο δεν αναγνωρίζεται από την Πολιτεία.

Υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας κι οι οποίοι καλούνται κανονικότατα να μπουν στη τάξη και να κάνουν μάθημα, διότι για την Πολιτεία ο καθένας και η καθεμία είναι ένα απρόσωπο “ωράριο”. Χωρίς να βλέπουμε τι κρύβεται πίσω από αυτό το απρόσωπο “ωράριο”. Επομένως είναι ένα πλέγμα που πρέπει να το δούμε σοβαρά. Έχει τεράστιες ευθύνες κι η Πολιτεία. Tα ψυχικά νοσήματα θερίζουν στην εποχή μας. Εικόνα της κοινωνίας, κομμάτι της κοινωνίας είμαστε κι εμείς. Οι άνθρωποι της εκπαίδευσης δίνουν τη μάχη τους καθημερινά. Αυτά τα λίγα περιστατικά προφανώς είναι καταδικαστέα. Δεν πάμε να χρυσώσουμε κανένα χάπι.

-Να το ρωτήσω λίγο διαφορετικά. Σε εσάς, στην ΟΛΜΕ που έχετε και μια άλφα εμπειρία, σας έκανε εντύπωση όταν ακούσατε την είδηση στα μέσα ενημέρωσης;

Έχουν συμβεί κι άλλα περιστατικά. Όταν έναν άνθρωπο που έχει ανάγκη στήριξης τον έχεις στην τάξη και του λες πρέπει να κάνεις μάθημα, ουσιαστικά έχουν συμβεί και στο παρελθόν κι άλλα περιστατικά. Εμείς αυτό που λέμε είναι το εξής…

Πρέπει να υπάρχει υπηρεσία back office, δηλαδή (απασχόληση) εκτός τάξης για όσους ανθρώπους έχουν θέματα υγείας, έτσι ώστε να προστατεύεις τους ανθρώπους αυτούς, να προστατεύεις τη μαθητική κοινότητα, να προστατεύεις την έννοια που λέγεται δημόσιο σχολείο. Αυτό πρέπει να κάνει η πολιτεία. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν θέματα. Πρέπει να βρεθούν δικλείδες, έτσι ώστε να βοηθηθούν αυτοί οι άνθρωποι. Όχι να τους ρίξουμε στην πυρά, όχι αυτό που βλέπουμε μια λογική ανθρωποφαγίας, αλλά να βοηθηθούν αυτοί οι άνθρωποι. Αυτό δηλαδή που εργαλειοποιείται το συγκεκριμένο περιστατικό για να μας αποδείξουν ότι είναι θέμα αξιολόγησης. Δεν είναι καθόλου θέμα αξιολόγησης. Στην αξιολόγηση ελέγχεται η παιδαγωγική ικανότητα, η διδακτική ικανότητα. Τίποτε άλλο. Όλα τα άλλα είναι άλλα λόγια να αγαπιόμαστε.»

Η αξιολόγηση σχετίζεται με τη διδακτική ικανότητα, σημειώνει ο κύριος Κορδής και όχι με θέματα ψυχικής υγείας ενός εκπαιδευτικού. Το ερώτημα όμως που τίθεται είναι αν τουλάχιστον κατά το διορισμό του ή ακόμα και την πρόσληψή του σε ιδιωτικό εκπαιδευτήριο, οφείλει να προσκομίσει και έγγραφά που να πιστοποιούν ουσιαστικά τη δυνατότητα που έχει να διαχειριστεί την απαιτητική καθημερινότητα μέσα σε μια τάξη. Στην Ελλάδα, αυτά που απαιτούνται είναι μεταξύ άλλων:

• ιατρικές εξετάσεις από παθολόγο και ψυχολόγο που βεβαιώνουν ότι το άτομο είναι ικανό για εργασία, χωρίς όμως να πρόκειται για τεστ καταλληλότητας χαρακτήρα ή ουσιαστικής παρακολούθησης και ελέγχου
• καθαρό ποινικό μητρώο
• και φυσικά τα τυπικά προσόντα, (ακαδημαϊκοί τίτλοι, πιστοποιήσεις κλπ)...
• ενώ αν υπάρξουν καταγγελίες, τότε μπορεί να εμπλακούν ψυχολόγοι ή πειθαρχικά όργανα, εκ των υστέρων.

«Όταν διορίζεται ένας εκπαιδευτικός, προσκομίζει κάποια χαρτιά για να δείξει ότι είναι υγιής, πνευματικά και όλα. Αυτό γίνεται στη διαδικασία του διορισμού. Στη συγκεκριμένη περίπτωση για την οποία μιλάμε όμως, έχουμε να κάνουμε με στέλεχος και τα στελέχη περνάνε από ένα συμβούλιο επιλογής στο οποίο υπάρχει και συνέντευξη και στο οποίο προφανώς υπάρχει κι αυτή η δυνατότητα να ελεγχθεί αν το συγκεκριμένο άτομο μπορεί να ασκεί τα καθήκοντα του διευθυντή ή της διευθύντριας μιας σχολικής μονάδας.

-Πώς μπορεί όμως να ελεγχθεί αν κάποιος, να το πω απλά, έχει σώας τας φρένας για να αναλάβει μια τέτοια θέση; Προσκομίζει κάποιο χαρτί από ψυχολόγο, ψυχίατρο;

Όχι. Από τη συνέντευξη, από τις ερωτήσεις φαίνεται. Έχω κάνει κι εγώ συνεντεύξεις. Είναι προφανές ότι μπορεί να ελεγχθεί. Έχουν την ικανότητα τα στελέχη. Δεν προσκομίζει ο εκπαιδευτικός κάποιο χαρτί. Όμως αυτό συμβαίνει γενικότερα στο δημόσιο. Δεν προσκομίζεις χαρτί ότι έχεις σώας τας φρένας. Από εκεί και πέρα εμείς θεωρούμε ότι είναι αναγκαιότητα να υπάρχει γιατρός εργασίας σε κάθε χώρο του δημοσίου, προφανώς και στην εκπαίδευση. Οι γιατροί εργασίας είναι μια ειδικότητα που σε όλη την Ευρώπη υπάρχει, σε εμάς όμως δεν υφίσταται στο δημόσιο τομέα.»

Αυτό που μας ζητούν, δηλώνουν στο Flash.gr μια νεαρή νηπιαγωγός κι ένας δάσκαλος παράλληλης στήριξης σε σχολείο ειδικής αγωγής με τους οποίους συνομιλήσαμε, είναι ένα χαρτί από ψυχολόγο το οποίο όμως παίρνεις στα χέρια σου -κυριολεκτικά- μέσα σε λίγα λεπτά. «Εμένα μου έκανε δύο ερωτήσεις ο ιδιώτης γιατρός τον οποίο επισκέφθηκα. Αν έχω κάποια σχέση στη ζωή μου κι αν έχω καλές σχέσεις με την οικογένειά μου» μας λέει η νεαρή εκπαιδευτικός και συνεχίζει «Του απάντησα και μέσα σ’ ένα λεπτό είχα πάρει το χαρτί με την υπογραφή του και είχα αποχωρήσει από το ιατρείο. Για την ακρίβεια ο γιατρός με είχε «στριμώξει» ανάμεσα σε δύο ραντεβού. Δεν μου έκανε ούτε κάποιο ψυχομετρικό τεστ, ούτε μου ζήτησε να κάνουμε έστω μια συνεδρία πριν να πάρω τη βεβαίωση. Επίσης δεν μας στέλνουν για παράδειγμα σε συγκεκριμένους ψυχολόγους που μπορεί να συνεργάζονται με φορείς του δημοσίου. Μπορούμε να πάμε σε οποιονδήποτε ιδιώτη γιατρό επιθυμούμε.»

«Κάνουν ΕΔΕ για μια υπόθεση, όμως θα “σκάσει” κι αλλού πρόβλημα»

Αυτό που χρειάζεται σύμφωνα με την ΟΛΜΕ είναι μια ολιστική αντιμετώπιση του προβλήματος. Με επιστήμονες που θα καταθέσουν προτάσεις στο τραπέζι, οι οποίες θα προστατεύσουν τη σχολική κοινότητα συνολικά. Διαφορετικά, λέει ο κ. Κορδής, όταν το πρόβλημα αντιμετωπίζεται μεμονωμένα, το μόνο σίγουρο είναι ότι θα προκύψει αλλού κάποιο θέμα που θα κληθούμε να το χειριστούμε…εκ των υστέρων!

«Πρωτοδίδαξα το Γενάρη του 1989. Σήμερα που γύρισα στο σχολείο είναι 2026. 37 χρόνια. Είναι ίδια η τάξη πριν από 27, πριν από 17 πριν από 37 χρόνια; Δεν είναι ίδια η τάξη. Επομένως, είναι ένα πρόβλημα σύνθετο. Γίνεται ένορκη διοικητική εξέταση και αποδίδονται ευθύνες σε κάποια στελέχη. Θα λυθεί το πρόβλημα; Θα “σκάσει” αλλού πρόβλημα. Σε άλλη περιοχή. Εδώ χρειάζεται μια σοβαρή, συγκροτημένη, ολιστική αντιμετώπιση. Αν δεν γίνει αυτό, πραγματικά δεν κάνουμε τίποτα.

Πρέπει η Πολιτεία, σοβαρά, με επιστήμονες και με τη συνεργασία της δική μας, να κάτσουμε άμεσα να βρούμε έναν κώδικα λειτουργίας έτσι ώστε να προστατεύεται πάνω απ' όλα η εκπαιδευτική κοινότητα. Και να δοθεί η δυνατότητα σε ανθρώπους οι οποίοι έχουν τέτοια ζητήματα να προστατεύονται με υπηρεσίες back-office και όχι στην τάξη. Η τάξη είναι πάρα πολύ δύσκολη. Μα θα μου πεις, δεν το δέχονται πολλοί. Εκεί χρειάζεται η παρέμβαση συνολικά της πολιτείας να γίνει κατανοητό. Γιατί πολλοί που έχουν ψυχικά νοσήματα δεν το δέχονται ότι έχουν ψυχικά νοσήματα. Δυστυχώς. Εδώ είναι η μεριμνά της πολιτείας.»